Nằm ở phía nam của huyện Ngọc Lặc với địa hình nhiều đồi thấp, đất đai màu mỡ, đa số đồi ở đây là rừng trồng sản xuất của bà con nông dân, vì vậy có tính ổn định cao. Tập tục từ bao đời của người nông dân miền núi xã Cao Ngọc luôn gắn chặt với đồi rừng, nhưng để phát triển hiệu quả và bền vững hơn cần có cách tổ chức sản xuất phù hợp. Các sản phẩm nông nghiệp trước đây của bà con vốn được đánh giá là chất lượng và được ưa chuộng nhưng chỉ là sản xuất nhỏ tại các hộ gia đình, vì vậy số lượng ít. Qua công tác cơ sở nắm bắt tình hình sản xuất, trăn trở trước những khó khăn trong cuộc sống của bà con, năm 2016 HND tỉnh đã tiến hành tìm hiểu khả năng, điều kiện để phát triển chăn nuôi gia súc trên địa bàn xã Cao Ngọc. Điều đầu tiên ghi nhận là một số gia đình nuôi dê thả trên các triền đồi có thu nhập cao hơn các hộ chăn nuôi gia súc khác. Từ đó, ý tưởng hỗ trợ bà con phát triển đàn dê được hình thành. Cũng thời gian ấy, Tổ Hợp tác (THT) chăn nuôi dê Cao Ngọc với 5 thành viên được thành lập. Ban đầu, Chương trình MCTP2 hỗ trợ 21 con dê giống bản địa thuần chủng chất lượng cao. Cùng với đó, HND tỉnh khảo sát thị trường đầu vào, đầu ra cho sản phẩm, tổ chức tập huấn kỹ thuật chăn nuôi dê cho các thành viên THT. Đồng thời lấy ý kiến của các thành viên, hướng dẫn tham gia xây dựng điều lệ, phương án sản xuất kinh doanh, quy chế hoạt động và các chức danh tiến tới thành lập HTX. Quá trình hoạt động của THT cho thấy những ưu thế của sự liên kết trong sản xuất như: các thành viên hỗ trợ nhau về kinh nghiệm, kỹ thuật chăn nuôi thú y, con giống ban đầu và tiêu thụ sản phẩm, phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Vậy là từ việc nhìn nhận, đánh giá tiềm năng một cách sát thực, HTX chăn nuôi dê Cao Ngọc được nhanh chóng thành lập với 11 thành viên đã nhận được sự ủng hộ cao của Chính quyền địa phương và đồng thuận, hưởng ứng của người dân. Nòng cốt của HTX vẫn là các thành viên ban đầu của THT, và một số hộ chăn nuôi dê khác có điểm tương đồng về ý tưởng với nhau. Ngay sau khi thành lập HTX, HND tỉnh Thanh Hóa, Chương trình MCPT2 và Liên Minh các HTX tỉnh Thanh Hóa đã triển khai nhiều chương trình tập huấn nghiệp vụ về quá trình vận hành và phát triển HTX. Có kiến thức và những lợi thế, HTX chăn nuôi dê Cao Ngọc đã phát triển đều các mặt từ phương thức tổ chức sản xuất đến các khâu quan trọng như cung cấp và tiêu thụ sản phẩm. Mỗi thành viên đảm nhận một khâu do Ban Chủ nhiệm HTX phân công. Đến đây, không chỉ các thành viên của HTX có điều kiện phát triển đàn dê, mà thông qua các nhân tố này những hộ chăn nuôi dê trên địa bàn cũng nắm bắt được kỹ thuật chăm sóc. Đàn dê của xã mỗi ngày một phát triển, hiện tại là 1.625 con, trong đó thành viên HTX 350 con, số dê của HTX liên tục thay đổi do việc trao đổi mua bán ra thị trường... Các sản phẩm của HTX gồm: dê giống, dê thịt, rượu dê, phân dê ủ khô… chất lượng tốt. Dê nuôi ở đây với hình thức bán chăn thả, nguồn thức ăn chủ yếu là cây, cỏ ngoài tự nhiên nên con dê phát triển đều, thịt thơm, chắc, đó cũng là điểm mấu chốt làm nên sự khác biệt của sản phẩm dê Cao Ngọc. Theo chia sẻ của ông Phạm Văn Chiếm, làng Nghiện, xã Cao Ngọc, nhà ông đã có trên 10 năm nuôi dê, kinh nghiệm dân gian dày dạn nhưng khi tham gia thành viên HTX đã cho ông những bài học mới rất bổ ích đó là: không lo bị động trong việc chữa bệnh cho dê, các sản phẩm thu được từ con dê đa dạng hơn…và nguồn thu tốt hơn. Từ ngày tham gia HTX, ông bận bịu nhiều so với trước đây, ngoài việc phải chăm đàn dê cho tốt thì nay ông con thông qua các bạn hàng cũ để trao đổi  đầu ra, đầu vào cho HTXNguồn thu của gia đình ông từ 70 triệu đồng tiền lãi mỗi năm trước đây, nay tăng lên là 140 triệu đồng/ năm. Hay gia đình ông Phạm Văn Điểm, thôn Ngọc Thành từ vài chục con dê nuôi thả rông, nay đã phát triển lên 70 con, mỗi năm lãi 80 triệu đồng. Không chỉ có thành viên HTX mà người nuôi dê ở Cao Ngọc cũng có thu nhập tốt hơn, thông qua kiến thức học được và sản phẩm tiêu thụ thông qua HTX. Ông Trần Xuân Lai, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Cao Ngọc chia sẻ: Từ nhận thức đến hành động của bà con chăn nuôi dê ở đây đã thay đổi nhiều từ khi HTX được thành lập, tập tục thả rông, nuôi nhỏ lẻ, tự phát đã dần mất đi, thay vào đó là người dân biết áp dụng khoa học kỹ thuật để sản xuất, biết liên kết với nhau thông qua HTX, đây đang là con nuôi đầy triển vọng, mang đến nguồn thu đáng kể cho xã.

Mô hình của Hợp tác xã chăn nuôi dê Cao Ngọc

Vai trò của HTX chăn nuôi dê Cao Ngọc có tác động tích cực thế nào tới đời sống người nông dân trên xã đã cho thấy rõ. Vấn đề quan trọng và bước đi bền vững tiếp theo là làm sao để sản phẩm dê Cao Ngọc trở thành thương hiệu, có thị trường tiêu thụ rộng rãi. Việc phát triển từ THT lên quy mô HTX là bước đi phù hợp, tạo điều kiện để hàng hóa được làm ra theo hướng từ sản xuất đến tiêu thụ.