Không chỉ gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống, các làng nghề còn mở ra hướng phát triển kinh tế nông thôn bền vững thông qua đổi mới sản xuất, tham gia OCOP và gắn với du lịch trải nghiệm.

Giữ “hồn” làng nghề nghìn năm, mở lối sinh kế bền vững cho nông dân xứ Thanh

Thanh Hóa từ lâu được biết đến là vùng đất giàu truyền thống với hệ thống làng nghề đa dạng, lâu đời. Những làng nghề này không chỉ tạo ra các sản phẩm thủ công mang đậm giá trị văn hóa mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo sinh kế cho người dân nông thôn. Trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay, xây dựng và phát triển thương hiệu làng nghề đang trở thành hướng đi quan trọng, góp phần bảo tồn giá trị truyền thống, đồng thời mở ra cơ hội phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Làng Trà Đông (xã Thiệu Trung) nổi tiếng với nghề đúc đồng truyền thống có lịch sử hơn 1.000 năm. Các sản phẩm chủ yếu gồm trống đồng, chuông, chiêng, tượng, đồ thờ cúng và nhiều mặt hàng mỹ nghệ có giá trị cao. Năm 2018, nghề đúc đồng cổ truyền làng Trà Đông được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương mà còn mở ra cơ hội xây dựng thương hiệu làng nghề, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế và du lịch.

Không chỉ Trà Đông, nhiều làng nghề truyền thống khác của xứ Thanh cũng đang từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế nông thôn. Tại làng Đạt Tài (xã Hoằng Hóa), nghề mộc truyền thống đã trở thành sinh kế chính của nhiều hộ dân. Từ đôi bàn tay khéo léo, người thợ tạo ra các sản phẩm như bàn ghế, tủ, giường, đồ thờ… không chỉ phục vụ nhu cầu trong tỉnh mà còn tiêu thụ tại nhiều địa phương khác.

Hiện nghề mộc phát triển tại 3 thôn Đạt Tài 1, Đạt Tài 2 và Hà Thái, với khoảng 180 hộ tham gia sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm hàng trăm lao động, thu nhập bình quân khoảng 6 triệu đồng/người/tháng. Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, huyện Hoằng Hóa (cũ) đã ban hành Đề án “Phát triển nghề mộc Hà - Đạt giai đoạn 2020-2025, định hướng đến năm 2030”, quy hoạch 13,9ha đất để hình thành khu sản xuất, trưng bày sản phẩm, mở ra hướng phát triển mới cho nghề truyền thống.

Từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường

Hiện toàn tỉnh Thanh Hóa có 125 làng nghề đang hoạt động, trong đó 85 làng nghề truyền thống và 40 làng nghề mới, tạo việc làm ổn định cho hàng chục nghìn lao động. Nhiều làng nghề đã trở thành “trụ cột” kinh tế ở địa phương. Điển hình như nhóm nghề dệt chiếu cói với 30 làng nghề, giải quyết việc làm cho khoảng 7.000 lao động; nghề mây tre đan với 25 làng nghề, thu hút khoảng 3.000 lao động; nghề mộc với 7 làng nghề, tạo việc làm cho khoảng 2.000 lao động…

Đáng chú ý, nhiều làng nghề đã chủ động đổi mới tư duy phát triển, không còn sản xuất theo phương thức truyền thống đơn thuần mà chú trọng cải tiến mẫu mã, ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm. Đặc biệt, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đã tạo cơ hội để các làng nghề chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng, từng bước xây dựng thương hiệu.

Đáng chú ý, nhiều làng nghề đã chủ động đổi mới tư duy phát triển, không còn sản xuất theo phương thức truyền thống đơn thuần mà chú trọng cải tiến mẫu mã, ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm.

Bên cạnh đó, việc gắn sản xuất với phát triển du lịch làng nghề đang trở thành hướng đi đầy triển vọng. Không gian sản xuất truyền thống, câu chuyện lịch sử của nghề cùng sự khéo léo của các nghệ nhân chính là những yếu tố tạo nên sự khác biệt và nâng tầm thành thương hiệu của làng nghề không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững.